Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao tại Việt Nam trong nhiều năm gần đây. Đặc biệt, đột quỵ đang trẻ hóa, để lại nhiều biến chứng nguy hiểm khi không can thiệp y tế kịp thời. Vậy làm sao để nhận biết dấu hiệu đột quỵ sớm để tăng cơ hội điều trị và phục hồi sức khỏe cho người bệnh.
Bệnh đột quỵ là gì?
Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là một dạng tổn thương đột ngột ở mạch máu não, các tế bào não không được cung cấp đầy đủ oxy do lưu lượng máu bị giảm đáng kể, tắc nghẽn. Điều này sẽ nhanh chóng làm các tế bào máu bị chết, nguy cơ gây tử vong cao nếu không được cấp cứu nhanh chóng. Bệnh nhân sau khi bị đột quỵ thường gặp các di chứng về sức khỏe như rối loạn cảm xúc, liệt nửa người, co cứng cơ, suy giảm nhận thức, thị lực, trầm cảm, động kinh co giật,...
Nguyên nhân gây bệnh đột quỵ
Nguyên nhân gây nên bệnh đột quỵ đến từ nhiều yếu tố gồm các yếu tố khách quan và yếu tố bệnh lý.
Yếu tố khách quan
- Tuổi tác: Người già thường có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn. Tuy nhiên, đột quỵ đang dần trẻ hóa cao.
- Giới tính: Nam giới có khả năng bị đột quỵ cao hơn nữ giới.
- Tiền sử gia đình: Gia đình có người thân từng bị đột quỵ sẽ có nguy cơ đột quy cao hơn.
- Chủng tộc: Người Mỹ gốc châu Phi có tỷ lệ mắc bệnh đột quỵ cao hơn so với người da trắng.
Yếu tố bệnh lý
- Tiền sử đột quỵ: Người bệnh đã từng bị đột quỵ có nguy cơ bị đột quỵ lần tiếp theo cao, đặc biệt ở những tháng đầu.
- Bệnh đái tháo đường: Gây ra các biến chứng sức khỏe trong đó tăng khả năng bị đột quỵ cao.
- Bệnh tim mạch: Với người bệnh mắc tim mạch có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn so với người bình thường.
- Cao huyết áp: Cao huyết áp sẽ tạo sức ép làm tổn thương lên thành động mạch gây xuất huyết nào. Bên cạnh đó, cao huyết áp tăng điều kiện hình thành cục máu đông khiến quá trình vận chuyển máu lên não bị cản trở gây đột quỵ.
- Béo phì: Người bị thừa cân, béo phì dễ mắc nhiều bệnh nền như cao huyết áp, tim mạch, đái tháo đường, mỡ máu,... làm tăng nguy cơ bị đột quỵ.
- Hút thuốc: Khói thuốc lá làm tổn thương thành mạch máu dễ gây xơ cứng động mạch, làm tăng nguy cơ đột quỵ.
- Mỡ máu: Cholesterol tích tụ trên thành động mạch sẽ gây cản trở quá trình vận chuyển máu, tắc nghẽn mạch máu não.
- Chế độ sinh hoạt, lối sống không lành mạnh: Lối sống thiếu khoa học, ăn uống không điều độ, sử dụng chất kích thích, không vận động là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến đột quỵ.
Các loại đột quỵ
Đột quỵ được chia làm 3 nhóm chính. Cụ thể:
Đột quỵ do thiếu máu não
Đa số người mắc đột quỵ là do thiếu máu cục bộ. Điều này xảy ra khi mạch máu não bị tắc, nghẽn (thường do các cục máu đông) làm vùng não bị tổn thương, không nhận được máu chứa oxy và dinh dưỡng nuôi dưỡng. Các tế bào não bị hoại tử và và mất chức năng hoạt động.
Đột quỵ do xuất huyết não
Đột quỵ do xuất huyết não xảy ra khi mạch máu não bị vỡ gây ra chảy máu não và các vùng xung quanh. Nguyên nhân xuất huyết não là do thành động mạch mỏng, hoặc nứt, rõ rỉ.
Thiếu máu não thoáng qua
Đây là dạng đột quỵ nhẹ, khi lượng máu cung cấp cho não bộ bị giảm tạm thời. Người bệnh có triệu chứng đột quỵ thời gian ngắn, khoảng vài phút. Người bệnh cần lưu ý vì đây là “lời cảnh báo” nguy cơ bệnh đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Các triệu chứng nhận biết đột quỵ - Quy tắc FAST
- Face (Khuôn mặt): Khuôn mặt người đột quỵ bị thiếu cân xứng, méo miệng, nhân trung bị lệch, một bên mặt bị lệch. Đặc biệt, khi bệnh nhân nói và cười sẽ thấy rõ các triệu chứng. Đây là hậu quả tổn thương não do đột quỵ gây ra.
- Arm (Tay chân): Đột quỵ gây suy giảm các chi, làm tê bì, tê liệt chân tay, không thể vận động bình thường. Với người đột quỵ ở vùng não phải thì tay chân bên trái sẽ bị ảnh hưởng và ngược lại.
- Speech (Giọng nói): Triệu chứng ở giọng nói người bệnh đột quỵ là khó nói, bị ngọng bất thường, môi lưỡi bị tê cứng làm người bệnh không thể nói được bình thường. Khi nghi ngờ bị bệnh đột quỵ, hãy kiểm tra bằng việc lặp lại cụm từ. Nếu không thể phát âm, nói líu có thể đây là dấu hiệu sớm đột quỵ.
- Time (Thời gian): Ngay khi có các dấu hiệu trên, hãy gọi cấp cứu 115 ngay hoặc chở bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Ngoài các dấu hiệu ở trên, người bệnh đột quỵ có thể gặp các triệu chứng khác như đau đầu, chóng mặt, mất thăng bằng, buồn nôn, ói,...
Cách sơ cứu bệnh nhân đột quỵ
Đột quỵ đặc biệt nguy hiểm, có thể gây tử vong và để lại những di chứng hậu đột quỵ. Vì vậy, khi người thân hay người xung quanh bị đột quỵ hãy thực hiện các bước sau:
Gọi cấp cứu khẩn cấp
Nhanh chóng gọi cấp cứu 115 ngay lập tức để đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. Nếu bạn đang ở cạnh người bị đột quỵ hãy đảm bảo người bệnh nằm ở vị trí an toàn, thoáng mát. Đặt tư thế nằm nghiêng để tránh bị ngạt đường thở nếu người bệnh nôn mửa, hít phải dị vật.
Sơ cứu trong khi chờ cấp cứu
- Kiểm tra người bệnh còn thở không, nếu không thấy nhịp thở hãy thực hiện hô hấp nhân tạo.
- Người bệnh khó thở hãy nới lỏng quần áo, phụ kiện giúp người bệnh dễ thở hơn.
- Nếu bệnh nhân ngưng tim hãy thực hiện xoa bóp tim ngoài lồng ngực.
- Trấn an và khuyên nhủ bệnh nhân.
Ghi nhớ tình trạng của người bệnh
Quan sát và ghi nhớ về tình trạng, thay đổi của người bệnh để cung cấp thông tin cho nhân viên y tế.
Cách chăm sóc bệnh nhân sau đột quỵ
Bệnh nhân sau đột quỵ cần được chăm sóc đúng phương pháp và theo dõi sát sao giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi và phòng ngừa tái phát. Người chăm sóc cần theo dõi các chỉ số sinh tồn, nhắc nhớ uống thuốc theo chỉ định, hỗ trợ vận động, tập phục hồi chức năng. Ngoài ra, bệnh nhân đột quỵ cần được động việc tinh thần, tránh bị trầm cảm, tạo động lực hồi phục sức khỏe.
Nhằm giảm áp lực cho gia đình cũng như đảm bảo việc chăm sóc bệnh nhân sau đột qụy, HQ Lifecare cung cấp dịch vụ chăm sóc bệnh nhân đột quỵ với đội ngũ chăm sóc viên giàu kinh nghiệm. Các nhân viên chăm sóc sức khỏe toàn diện, hỗ trợ phục vụ phục hồi chức năng giúp bệnh nhân và người thân an tâm. Liên hệ ngay HQ Lifecare qua hotline 0336.633.115 để nhận tư vấn, hỗ trợ tốt nhất.
Xem thêm: Người bệnh mạn tính cần chăm sóc như thế nào để hạn chế biến chứng?